Seizoen 2
Thijs Wullems, oprichter van de startup Monkeys by the Sea, is een man met een missie. Niet met protestborden, maar met smaakvolle visalternatieven wil hij de oceaan redden. Wullems was te gast in de podcast Leaders in Food, waar hij vertelt over zijn transitie van ondernemer in de traditionele visindustrie naar pionier in duurzame visvervangers — zonder met het vingertje te wijzen, maar door consumenten en chefs te overtuigen met smaak en verhaal.
Van vishandelaar tot pionier
Wullems werkte dertien jaar in de internationale visindustrie, verkocht vis – schaal en schelpdieren aan groothandels en supermarkten en regelde wereldwijde in- en export van zeevruchten. Maar langzaam begon het te wringen. “We zijn eigenlijk alleen maar bezig om dingen uit de oceaan te halen,” vertelt hij in de podcast. “Als ik met de kennis die ik heb, op deze voet doorga, dan draag ik alleen maar bij aan het probleem.”
De echte ommekeer kwam tijdens een duikvakantie op de Malediven. Oog in oog met een vijftien meter lange walvishaai kreeg hij een inzicht. “Hij keek me aan met ogen zo groot als mijn hand. En ik dacht: wat ben ik in hemelsnaam aan het doen?
De naam met een knipoog én betekenis
De inspiratie voor de naam Monkeys by the Sea komt uit een onderzoek van de Universiteit Leiden. Daaruit bleek dat apen die aan zee leven, gemiddeld een grotere hersenpan hebben dan soortgenoten in het binnenland – dankzij hun dieet van onder andere schelpjes en zeewier. “Die aapjes kregen andere eiwitten binnen dan hun soortgenoten in de jungle,” vertelt Wullems. “Dat was de inspiratie voor onze naam én voor onze ingrediëntenstrategie: we gebruiken plantaardige ingrediënten van zowel land als zee om onze producten gezond en voedzaam te maken.”
Even lekker en voedzaam als vis
Wullems richtte in 2021 Monkeys by the Sea op, een bedrijf dat volledig inzet op plantaardige alternatieven voor vis – gemaakt van lokale ingrediënten van land én zee. Denk aan een tonijnvervanger op basis van erwteneiwit, zeewater en algenolie, of een visburger gemaakt van bietenvezels en rijsteiwit.
Wullems gelooft dat smaak de sleutel is tot verandering. Waar vleesvervangers consumenten soms teleurstellen, is hij overtuigd van de kracht van zijn ‘seafood inspired’ creaties. "We willen mensen verleiden met smaak. Niet teveel beleren, maar laten proeven hoe goed het kan zijn."
Volgens Wullems eten mensen vis ook vanwege de gezondheidsvoordelen, met name de omega 3-vetzuren. “De dokter zegt: eet twee keer per week vette vis vanwege de omega 3. Maar die omega 3 krijgt de vis niet vanzelf binnen, die komt uit microalgen en zeewier,” legt hij uit. “Wij slaan de vis over en halen die omega 3 direct uit de bron: algen en zeewier.”
Het resultaat is een alternatief dat niet onderdoet voor vis. “Onze plantaardige tonijn bevat twintig gram eiwit per honderd gram – net zoveel als zwemmende tonijn – en exact dezelfde omega 3-vetzuren. Maar dan zonder kwik, zonder microplastics, en zonder negatieve impact op het ecosysteem.”
Monkeys by the Sea levert inmiddels aan horeca en visgroothandels en haalde in 2024 groeikapitaal op van impactinvesteerders en de provincie. Toch is Wullems realistisch: “Alternatieven voor vis staan qua volume nog in de schaduw van vleesvervangers. Maar dat moet veranderen. De zeeën worden te zwaar bevist, en dat kunnen we niet volhouden.”
Kritiek op kweekvis
In het gesprek spaart Wullems ook de zogenaamde duurzame oplossingen niet. Kweekvis? Geen oplossing op lange termijn, volgens hem. “De meeste gekweekte vis, zoals zalm, eet andere vis om te groeien. Je verplaatst het probleem alleen maar.” Hij verwijst naar de vismeelindustrie die grote hoeveelheden wilde vis vangt in Afrikaanse wateren, om daarmee kweekzalm in Europa te voeren. “Dat is gewoon modern voedselkolonialisme,” vertelt hij. “Je haalt voedsel weg bij mensen die het zelf héél hard nodig hebben.”
De kracht van smaak
De plantaardige tonijn van Monkeys by the Sea – de “Ocean Chunks” – doet volgens Wullems niet onder voor het origineel qua voedingswaarde. En belangrijker nog: mensen vinden het lekker. “We doen blinde proeverijen, en mensen zeggen: die salade van jullie vind ik lekkerder dan de tonijnsalade in de kantine.” Hij lacht: “Dat is het moment dat je weet dat het werkt.”
Bewustwording als katalysator
Vis wordt nog vaak gezien als gezond en duurzaam alternatief voor vlees, maar volgens Wullems is dat een te rooskleurig beeld. “De oceaan is van ons allemaal, maar omdat het tegelijkertijd van niemand is, gaan we er zo slecht mee om,” zegt hij. “Als we willen dat onze kinderen ook nog tonijn kunnen zien zwemmen – of walvishaaien – dan moeten we nú iets veranderen. Of je nu kinderen hebt of niet, ga in ieder geval de laatste film van David Attenborough ‘OCEAN’ kijken en maak de keuzes die bijdragen aan een gezondere Oceaan ”
